Haşhaş yağı, haşhaş bitkisinin (Papaver somniferum) tohumlarından elde edilen bitkisel bir yağdır. Açık sarı rengi ve hafif, kendine özgü lezzetiyle bilinir. Önemli bir ayrıntıyı baştan belirtmek gerekir: haşhaş tohumu ve ondan elde edilen yağ, bitkinin kapsülünden farklı olarak uyuşturucu madde içermez; tamamen yasal ve güvenli bir gıda ürünüdür. Türkiye, dünyanın önde gelen haşhaş üreticilerindendir; üretim devlet kontrolünde yapılır ve özellikle Afyonkarahisar, adını dahi bu bitkiden alan bölge olarak haşhaş tarımının merkezidir. Haşhaş yağı, Afyon ve çevresinin mutfak kültürünün köklü bir parçasıdır.

Yağ, olgunlaşmış tohumların preslenmesiyle üretilir. Soğuk sıkım yöntemiyle elde edilen ilk yağ en açık renkli ve en kaliteli olanıdır; sofralık olarak değerlendirilir. Sonraki sıkımlar ve rafine edilen yağlar ise sabun, boya ve vernik gibi teknik alanlara gider. Haşhaş tohumları rengine göre beyaz, sarı ve mavi olarak sınıflandırılır; yağlık üretimde açık renkli tohumlar tercih edilirken mavi tohumlar daha çok çörek, poğaça ve pastacılık ürünlerinin tanıdık süsü olarak kullanılır. Bileşimindeki yağ asitlerinin büyük bölümü linoleik asit gibi doymamış yağlardan oluşur. Mutfakta salatalarda, hamur işlerinde ve yöresel yemeklerde kullanılır; Afyon yöresinde haşhaş ezmesi ve haşhaşlı ekmek gibi ürünler bu geleneğin devamıdır. Sıkım sonrası kalan küspe de protein değeri yüksek bir hayvan yemi olarak değerlendirilir.

Haşhaş yağı da keten yağı gibi kuruyan yağlar sınıfındandır; havayla temas ettiğinde yavaşça sertleşerek film oluşturur. Bu özelliğiyle sanayide sabun ve vernik üretiminde yer bulur. Resim sanatında ise özel bir konuma sahiptir: neredeyse renksiz olması ve zamanla sararmaması nedeniyle yağlı boya üretiminde özellikle beyaz ve açık renklerin bağlayıcısı olarak tercih edilir. Keten yağına göre belirgin şekilde geç kurur; ince sürülmüş bir katmanın oturması günler alabilir. Bu yavaşlık, uzun süre yaş kalarak düzeltmeye izin verdiği için katmanlı ve sakin çalışan ressamlara avantaj sağlarken, hızlı kuruma isteyen işlerde dezavantaja dönüşür. Ağzı kapalı, serin ve ışık almayan bir yerde saklanan haşhaş yağı, hem sofranın hem de atölyenin sessiz ama değerli malzemelerinden biridir.

Başlık
Resim Malzemeleri, Neler Alınmalı.
Yağlı Boya Resim Malzemeleri Nelerdir?