Keten yağı, keten bitkisinin (Linum usitatissimum) olgunlaşmış tohumlarından elde edilen bitkisel bir yağdır. İnsanlığın en eski kültür bitkilerinden olan ketenin sapından lif, tohumundan yağ elde edilir; lifi dokumacılıkta binlerce yıldır kullanılırken tohumu da hem mutfağın hem sanayinin ham maddesi olmuştur. Tohumlar soğuk pres ya da sıcak pres yöntemiyle sıkılır: soğuk sıkım yağ besin değerini koruduğu için gıda olarak tüketilir, sıcak pres ve rafinasyonla üretilen yağ ise teknik kullanımlara yönelir. Türkçede yaygın olarak kullanılan "bezir yağı" adı, genellikle kaynatılmış ya da kurutucu katkılarla işlenmiş teknik keten yağını ifade eder; ham keten yağına göre çok daha hızlı kurur ve bu yüzden ahşap işlerinde tercih edilir.

Keten yağını diğer bitkisel yağlardan ayıran temel özellik, "kuruyan yağ" olmasıdır. Havadaki oksijenle temas ettiğinde yavaş bir kimyasal tepkimeye girer, sertleşir ve yüzeyde esnek, dayanıklı ve su geçirmez bir film oluşturur. Bu özellik onu yüzyıllardır sanayinin vazgeçilmezi yapmıştır. Ahşap koruma ve emprenye işlemlerinde malzemenin derinine işleyerek nemden korur ve doğal dokusunu öne çıkarır; cami kapılarından ahşap teknelere kadar geleneksel ahşap bakımının temel malzemesidir. Macun yapımında, yağlı boya ve vernik üretiminde bağlayıcı olarak kullanılır. Zemin kaplaması olan linolyumun adı bile ketenden gelir: Latince "linum" (keten) ve "oleum" (yağ) kelimelerinin birleşimidir ve bu malzeme, okside olmuş keten yağının mantar tozu ve reçineyle karıştırılıp jüt üzerine serilmesiyle üretilir. Resim sanatında ise keten yağı, yağlı boyanın en yaygın bağlayıcısıdır; pigmenti taşır, boyanın tuvale tutunmasını ve parlak, sağlam bir film oluşturmasını sağlar.

Beslenme tarafında soğuk sıkım keten yağı, bitkisel omega-3 yağ asitlerinin (alfa-linolenik asit) en zengin kaynaklarından biri olarak bilinir ve gıda takviyesi olarak tüketilir. Isıya dayanıksız olduğundan pişirmede kullanılmaz; salata gibi soğuk tüketimlere eklenir. Açıldıktan sonra hızla acılaşabildiği için buzdolabında, ağzı kapalı ve ışıktan uzak saklanması gerekir. Tohumun kendisi de öğütülerek yoğurt ve hamur işlerine katılır; sıkım sonrası kalan küspe ise değerli bir hayvan yemidir.

Teknik kullanımıyla ilgili önemli bir güvenlik notu da vardır: keten yağına bulanmış bez ve paçavralar, yağ oksitlenirken ısı ürettiği için üst üste yığıldığında kendiliğinden tutuşabilir. Bu tür bezler ya suya batırılarak ya da hava almayan metal kaplarda biriktirilerek atılmalıdır. Bu basit kurala uyulduğunda keten yağı, mutfaktan atölyeye kadar en çok yönlü doğal malzemelerden biridir.

Başlık
Resim Malzemeleri, Neler Alınmalı.
Yağlı Boya Resim Malzemeleri Nelerdir?