Spatula, geniş anlamıyla yumuşak veya macun kıvamındaki malzemeleri karıştırmak, sürmek ve şekillendirmek için kullanılan yassı uçlu bir alettir. Mutfaktan eczacılığa, inşaattan resim sanatına kadar birçok alanda farklı biçimleriyle karşımıza çıkar. Resim dünyasında ise spatula denince akla palet bıçağı gelir: esnek metal bir uç ile ahşap bir saptan oluşan, yağlı boya çalışmalarının vazgeçilmez yardımcısıdır.
Resimde spatulanın iki temel görevi vardır. İlki, palet üzerinde renkleri karıştırmaktır. Fırçayla karıştırma alışkanlığı hem fırça kıllarını yıpratır hem de renklerin birbirine bulaşarak kirlenmesine yol açar; spatula ise renkleri temiz, hızlı ve homojen şekilde birleştirir. İkinci görevi ise boyayı doğrudan tuvale uygulamaktır. Spatulayla yapılan sürüşler, fırçanın veremeyeceği kalın, dokulu ve enerjik izler bırakır. Kalın boya katmanlarıyla çalışılan impasto tekniğinin de temel aracı spatuladır.
Palet bıçakları uç biçimine ve boyutuna göre çeşitlenir. Damla, elmas, dikdörtgen ve mala benzeri formlar en yaygın olanlarıdır. Küçük ve sivri uçlu bıçaklar ince detaylar ile keskin çizgiler için, geniş ve yuvarlak uçlular ise büyük alanları kapatmak ve yumuşak dokular oluşturmak için uygundur. Sapın kıvrımlı yapısı, elin boyaya değmeden rahat çalışmasını sağlar. İyi bir spatulada aranan temel özellik, ucun sert ama esnek olmasıdır; bastırıldığında hafifçe yaylanan bir bıçak, boyayı kontrollü şekilde yayar.
Piyasada metal ve plastik spatulalar bulunur. Plastik olanlar ekonomiktir ancak esneklikleri sınırlıdır ve zamanla kırılabilir; paslanmaz çelik bıçaklar ise hem dayanıklılığı hem de temizlik kolaylığıyla uzun vadede daha iyi bir tercihtir. Çok parçalı setler cazip görünse de pratikte çoğu ressam bir-iki boyla çalışır: biri palette karıştırma, diğeri tuvalde uygulama için. Bu nedenle kalabalık set almak yerine, çalışma boyutunuza uygun birkaç kaliteli bıçak edinmek daha akılcıdır.
Spatulanın bakımı son derece basittir. Seans sonunda üzerindeki boya bir bezle silinir; kuruyan boya ise fırçanın aksine spatulaya kalıcı zarar vermez, esnetilerek veya çözücüyle kolayca çıkarılır. Bu dayanıklılığı sayesinde iyi bir spatula, doğru kullanıldığında yıllarca hatta on yıllarca hizmet eder. Yağlı boyaya yeni başlayanların alışveriş listesinde spatula, küçük bütçesine rağmen en yüksek karşılığı veren malzemelerden biridir.